I Zjazd Łódź 2012

dr Zbigniew Piepiora
Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

mgr Marta Berdel-Dudzińska
Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie

 Sprawozdanie ze Zjazdu Założycielskiego 

Stowarzyszenia Badań nad Źródłami i Funkcjami Prawa „Fontes”
Łódź 2012 r.

  1. Uwagi wprowadzające

Współcześnie kładzie się nacisk na interdyscyplinarność badań naukowych, która daje szanse szerokiego spojrzenia na badane problemy. Jednym z takich problemów jest próba kompleksowego spojrzenia na reguły działania. Dotyczy to reguł uznawanych, upowszechnianych i chronionych w konkretnej, istniejącej formacji społeczno-ekonomicznej. Próba taka została podjęta w dniach 16-17.06.2012 w Sali Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego podczas Zjazdu Założycielskiego Stowarzyszenia Badań nad Źródłami i Funkcjami Prawa „Fontes”..

Wydarzenie odbyło się z inicjatywy prof. dr hab. Pawła Chmielnickiego (Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie), który wygłosił przemówienie inauguracyjne wraz z prof. dr hab. Małgorzatą Stahl (Kierownik Katedry Prawa Administracyjnego i Nauki Administracji Uniwersytetu Łódzkiego).

Wybitny badacz systemów edukacji Sir Ken Robinson stwierdza, że „nasze idee mogą nas zniewolić lub uwolnić”[1]. Warto podkreślić, że stowarzyszenie podczas zjazdu założycielskiego przyjęło jako ideę swojego działania słowa J. W. Goethego „Kto się lęka idei, ten ostatecznie nie ma i o rzeczy pojęcia”. Członkowie stowarzyszenia poprzez przyjęcie takiego motta wyrażają wolę zadawania pytań o istotę rzeczy, stosując „metodę kolejnych przybliżeń” będą starali się  przebić przez „szum informacyjny”. Rzeczywistość, w której powstają normy ładu społeczno-gospodarczego jest niejednorodna i wieloaspektowa, dlatego członkowie stowarzyszenia stawiają sobie za cel myślenie holistyczne. Już z samej nazwy stowarzyszenia można wnioskować, że jednym z głównych zagadnień, jakie znalazły się w obszarze zainteresowania członków stowarzyszenia są źródła prawa (fontes iuris). Prof. Paweł Chmielnicki podkreśla, iż postawienie pytania o źródła pochodzenia prawa niejako wymusza potrzebą zastosowania odmiennego niż konwencjonalne podejścia badawczego, zarówno, co do celu poznawczego, jak i co do metod badawczych.[2]

  1. Sprawy organizacyjne i działalność statutowa

 Dzień pierwszy poświęcono sprawom organizacyjnym i działalności statutowej. Członkowie stowarzyszenia zaprezentowali swoje sylwetki naukowe. Wśród nich znaleźli się naukowcy reprezentujący praktykę gospodarczą oraz ośrodki akademickie zajmujące się badaniami nad naukami społecznymi, a w szczególności prawem i ekonomią, w tym m.in. Uniwersytet Gdański w Gdańsku, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Wyższą Szkołę Informatyki i Zrządzania w Rzeszowie, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Akademię Humanistyczną im. A. Gieysztora w Pułtusku, Uniwersytet Opolski w Opolu, Uniwersytet Wrocławski we Wrocławiu, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Uniwersytet im. Jana Kochanowskiego w Kielcach, Uniwersytet Łódzki w Łodzi, Wyższą Szkołę Ekonomii i Prawa w Kielcach, Wyższą Szkołę Handlową w Sosnowcu, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Katolicki Uniwersytet Lubelski w Lublinie, Uniwersytet Rzeszowski w Rzeszowie, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu.

W pierwszym dniu uchwalono statut. Zgodnie z nim celami działalności stowarzyszenia funkcjonującego na obszarze Polski są organizowanie i prowadzenie badań naukowych nad źródłami pochodzenia prawa i jego funkcjami. Są one realizowane poprzez[3]:

1) egzegezę formalnych i nieformalnych reguł ładu aksjonormatywnego,

2) poznanie przyczyn wprowadzania do obiegu społecznego poszczególnych norm prawnych oraz ich następstw społecznych i gospodarczych,

3) ustalenie treści reguł działania, jakimi posługuje się człowiek we wszystkich aspektach swojej egzystencji i wzajemnych powiązań pomiędzy regułami o których wiedza agregowana jest w ramach różnych zbiorów informacji,

4) uporządkowanie i modernizację wiedzy na temat celów działania człowieka – istoty społecznej i sposobów realizacji tych celów, w szczególności na temat przesłanek i sposobów wywierania presji na proces tworzenia aktów prawnych przez osoby indywidualne i podmioty zbiorowe,

5) ustalenie zależności między instytucjami lub regułami formalnymi i nieformalnymi, o których wiedza agregowana jest w ramach różnych zbiorów informacji, w tym poprzez rozpoznanie podstawowych kategorii reguł, celów działania, korzyści, obciążeń i podmiotów mających wpływ na  wprowadzanie do systemu społeczno-gospodarczego nowych norm prawnych.

Wspomniane cele są realizowane przede wszystkim przez: interdyscyplinarne podejście do badań ładu aksjonormatywnego, w tym łączenie osiągnięć różnych dziedzin nauk społecznych, jak prawo, socjologia, ekonomia, psychologia, historia, politologia, antropologia; wypracowanie założeń teoretycznych i metod badawczych dotyczących systemu reguł działania obowiązujących we współczesnym społeczeństwie demokratycznym; przygotowanie i prowadzenie projektów badawczych; tworzenie warunków do naukowej wymiany intelektualnej, w tym poprzez organizowanie odczytów, seminariów i konferencji; szerokie rozpowszechnienie wyników badań, w tym poprzez publikacje naukowe i popularnonaukowe, wystąpienia w mediach, raporty z badań udostępniane organom państwowym i organizacjom pozarządowym prowadzącym działalność związaną z tworzeniem norm prawnych; współpracę naukową z osobami fizycznymi i podmiotami zbiorowymi których przedmiot działalności dotyczy celów działalności Stowarzyszenia.[4]

Po uchwaleniu statutu dokonano wyboru Komisji Skrutacyjnej w składzie prof. dr hab. Michał Kasiński, UŁ Łódź; dr Marian Liwo, WSIiZ Rzeszów; mgr Daria Danecka, UŚ Katowice oraz  Komitetu Założycielskiego w składzie prof. dr hab. Paweł Chmielnicki, WSIiZ Rzeszów; dr Katarzyna Kurzypa-Dedo, WSIiZ Rzeszów; dr Grzegorz Maroń, URz Rzeszów. Następnie wybrano organy Stowarzyszenia. Prezesem Zarządu został prof. dr hab. Paweł Chmielnicki, WSIiZ Rzeszów; natomiast Wiceprezesami – prof. dr hab. Jerzy Boehlke, UMK Toruń; dr Bolesław M. Ćwiertniak,  WSH Sosnowiec; prof. dr hab. Jerzy Paśnik, Akademia Humanistyczna im. A. Gieysztora w Pułtusku; dr Stefan Płażek, UJ Kraków. Sekretarzem Zarządu została mgr Marta Berdel-Dudzińska, WSIiZ Rzeszów, zaś Skarbnikiem – dr Piotr Dobosz, UJ Kraków.

Następnie dokonano wyboru członków Komisji Rewizyjnej. Przewodniczącym Komisji Rewizyjnej została prof. dr hab. Helena Szewczyk, UŚ Katowice, zaś v-ce Przewodniczącymi zostali dr Maciej Borski, WSH Sosnowiec; dr Hubert Kaczmarczyk, UJK Kielce; dr Rafał Stasikowski, UŚ Katowice; dr Łukasz Pikuła, UJK Kielce; dr Katarzyna Kurzypa-Dedo, WSIiZ Rzeszów. Sekretarzem Komisji Rewizyjnej została mgr Beata Rozpędek, UŚ Katowice.

  1. Cele stowarzyszenia i metodyka badań naukowych

Po ukonstytuowaniu się władz stowarzyszenia dyskutowano nad jego celami i metodami badawczymi. Prof. dr hab. P. Chmielnickiego, WSIZ Rzeszów, stwierdził, że funkcjonowanie stowarzyszenia pozwoli na opracowanie w ciągu 3-4 lat kompendium założeń badawczych i teoretycznych, dotyczących systemu reguł działania obowiązujących we współczesnym społeczeństwie demokratycznym, uznającym  rynkowe zasady gospodarki. Będzie ono obejmować ono wskazanie podstawowych zależności między regułami, formalnymi, i nieformalnymi, należącymi do różnych zasobów reguł działania, rozpoznanie podstawowych kategorii reguł, celów działania, podmiotów mających wpływ na formalizację reguł, korzyści i dolegliwości, jakie wiążą się z wprowadzaniem do obiegu nowych reguł sformalizowanych.[5]

Następnie prof. dr hab. Paweł Chmielnicki przedstawił metodykę badań naukowych. W jego opinii, poznanie mechanizmu powstania prawa wymaga ustalenia, do jakich innych elementów (instytucji, reguł) ładu aksjonormatywnego normy prawne pozostają relewantne. Osiągnięcie tego celu badawczego wydaje się najprostsze w drodze: (1) Wyodrębnienia kategorii podmiotów, do sytuacji których bezpośrednio odnosi się działanie danej instytucji formalnej, (2) wyodrębnienia celów działania, jakie mogą być zrealizowane, przez te podmioty, (3) wskazania czynników determinujących osiągnięcie tych celów działania, wśród których należy wymienić przede wszystkim korzyści i koszty związane z poszczególnymi etapami działania, oraz (4) ustalenia sposobów realizacji poszczególnych etapów działania, co – już bezpośrednio – przekłada się na (5) wyodrębnienie zestawu reguł formalnych i nieformalnych, jakie muszą być wzięte pod uwagę (zastosowane) przez podmiot, chcący osiągnąć zakładany cel działania. Ustalenie źródeł powstawania prawa stanowi więc funkcję ustalenia charakteru wzajemnych oddziaływań elementów ładu aksjonormatywnego, które – z kolei – stanowi funkcję ustalenia czynników kształtujących decyzje o wyborze sposobu osiągnięcia celu działania, który stawia sobie jednostka, lub zbiorowość. Ujmując to językiem metodologii nauk społecznych, podstawą metody badań nad źródłami prawa powinno być rozumowanie redukcyjne typu szczególnego, odnoszące się do stanu ładu aksjonormatywnego jako zbioru w sensie mereologicznym, gdzie twierdzenia wyjaśniające dotyczą części zbioru, jaką jest system prawa.[6]

  1. Projekty badawcze

W drugim dniu zjazdu założycielskiego dyskutowano nad propozycjami projektów badawczych, które będą realizowane w oparciu o przyjętą dzień wcześniej metodykę badań. Po dyskusji uchwalono tematy pięciu projektów badawczych, które będą realizowane w następnym roku działalności.

Autorami pierwszego projektu są dr Małgorzata Paszkowska (WSIiZ w Rzeszowie) i dr Hubert Kaczmarczyk (UJK w Kielcach). Projekt sformułowano na kanwie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych[7]. Jego tematem jest ustalenie źródeł społecznych i gospodarczych prawnie sformalizowanego schematu działania dotyczącego ustalania: kryteriów tworzenia poziomów odpłatności i grup limitowych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych; zasad i trybu oraz kryteriów ustalania urzędowych cen zbytu na leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyroby medyczne, a także wysokości urzędowych marż hurtowych i urzędowych marż detalicznych; zasad ustalania cen leków oraz środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego stosowanych w ramach udzielania świadczeń gwarantowanych oraz zasad finansowania ze środków publicznych wyrobów medycznych przysługujących świadczeniobiorcom na zlecenie osoby uprawnionej.[8]

Odniesienie teoretyczne projektu związane jest z kwestią tzw. siedmiu nierozwiązywalnych dylematów opieki zdrowotnej, obniżających skuteczność jej działań. Problem dotyczy m.in. dylematy 4. (brak jasnych kryteriów, za co pacjent powinien sam płacić), 5. (zalecanie środków leczniczych bez uwzględnienia ich ceny) i 6 (brak zróżnicowania kosztów leczenia pacjentów względem tego, jak dbają o swój stan zdrowia). Szerzej rzecz ujmując, temat projektu odwołuje się do problemu kolizji pomiędzy wydolnością ekonomiczną państwa i ideą sprawiedliwości społecznej (kolizji między regułami gospodarowania a regułami pozyskiwania dóbr poprzez powołanie się na przynależność do społeczeństwa.[9]

Koordynatorem projektu jest dr Hubert Kaczmarczyk. Główne specjalności uczestników projektu to ekonomia sektora publicznego, prawo publiczne, filozofia i etyka, polityka zdrowotna.

Autorem i koordynatorem kolejnego projektu jest dr Marek Mączyński (UJ w Krakowie). Projekt został sformułowany na kanwie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy[10]. Jego tematem jest ustalenie źródeł wynikających z wyżej wymienionej ustawy schematów działania dotyczących realizacji biernego prawa wyborczego. Odniesienie teoretyczne projektu dotyczy teorii gier. Jest ona częścią ogólnej teorii podejmowania decyzji. Przyjęto w niej aksjomat, iż modelem opisującym relacje pomiędzy wyborcą, a reprezentującym go politykiem jest tzw. model pryncypał-agent, używany do rozstrzygania problemów decyzyjnych w sytuacji ograniczonego dostępu do informacji (jest to założenie spopularyzowane przez N. Groenedjik’a).[11] Model pryncypał-agent jest, generalnie, modelem gry kooperacyjnej przebiegającej w warunkach ograniczonego dostępu do informacji, gdzie przedmiotem decyzji jest ustalenie relacji wynagrodzenia do nakładu pracy. Problem w tym, iż model ten zakłada określony rodzaj motywacji graczy. W teorii gier przyjmuje się, jako podstawowe rodzaje motywacji graczy: 1) motywy kooperacji, 2) motywy indywidualistyczne, 3) motywy rywalizacji oraz kombinacje tych motywów, jak np. złożony motyw kooperacyjno-indywidualistyczny. Model pryncypał-agent opiera się wyłącznie na motywie kooperacji, w myśl którego pryncypał i agent dążą – obaj – do osiągnięcia jak największych korzyści łącznie i żadnemu z nich nie zależy na zmniejszeniu korzyści drugiej strony. Można mieć poważne wątpliwości, czy model pryncypał-agent jest właściwym modelem do opisania relacji pomiędzy wyborcą i politykiem: czy nie są to raczej relacje oparte na motywacji indywidualistycznej. W teorii gier oznacza ona, iż ludzie dążą do zwiększenia swojej bezwzględnej wygranej i nie interesują się wygranymi partnera. Jest to inny typ motywacji niż w modelu pryncypał-agent i jeśli przyjąć ten typ motywacji, model pryncypał-agent należałoby w ogóle odrzucić, jeśli chodzi o relacje pomiędzy wyborcą, a politykiem. Głównymi specjalnościami uczestników projektu są politologia (systemy wyborcze), prawo konstytucyjne, teoria gier, ekonomia konstytucyjna (in. teoria wyboru publicznego), psychologia społeczna (psychologia władzy), socjologia polityki.[12]

Autorem i koordynatorem trzeciego projektu jest prof. dr hab. Paweł Chmielnicki, WSIiZ w Rzeszowie. Projekt sformułowany został na kanwie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego[13].

Tematem projektu jest ustalenie źródeł norm formalizujących ochronę praw nabywcy, wobec którego deweloper zobowiązuje się do ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i przeniesienia własności tego lokalu na nabywcę, albo do przeniesienia na nabywcę własności nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym lub użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i własności domu jednorodzinnego na niej posadowionego stanowiącego odrębną nieruchomość. W szczególności chodzi o ustalenie powodów, dla których formalizowany jest nowy schemat działania, dedykowany specjalnie do relacji pomiędzy deweloperem a nabywcą, tzn. powodów dla których istniejące schematy działania określające przebieg interakcji pomiędzy inwestorem budowlanym, a nabywcą okazały się niewystarczające, inaczej – o ustalenie źródeł zjawiska specjalizacji schematów działania).[14]

Odniesienie teoretyczne projektu dotyczy ekonomii kosztów transakcyjnych. W szczególności, chodzi o problem źródeł powstawania kosztów transakcyjnych, ale także o określenie warunków, w których koszty działalności przedsiębiorcy mogą być przerzucone na klienta (poprzez podniesienie ceny), nie prowadząc do zmniejszenia zysku, lub muszą zwiększyć koszty działalności gospodarczej prowadząc do zmniejszenia zysku, bez podniesienia ceny.[15] Główne specjalności uczestników projektu to ekonomia sektora bankowego, zarządzanie przedsiębiorstwem, publiczne prawo gospodarcze, prawo cywilne, prawo finansowe, psychologia ekonomiczna.

Autorem i koordynatorem następnego projektu jest dr Stefan Płażek (UJ w Krakowie). Projekt sformułowany został na kanwie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej[16] oraz ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych[17]. Jego tematem jest ustalenie źródeł schematów działania wynikających z wyżej wymienionych regulacji, polegających na obejmowaniu stanowisk urzędniczych w aparacie władzy publicznej. W szczególności chodzi o zbadanie efektywności formalnych instrumentów wyłaniania elit kierowniczych w społeczeństwie, inaczej rzecz ujmując: reguł rywalizacji o obsadzenie cenionej roli społecznej.[18]

Teoretycznie temat projektu odnosi się do tzw. drugiej zasady sprawiedliwości J. Rawlsa głoszącej, iż nierówności społeczne i ekonomiczne mają być tak ułożone, (a) aby były z największą korzyścią dla najbardziej upośledzonych, pozostając w zgodzie z zasadą sprawiedliwego oszczędzania (zasada dyferencji); i jednocześnie (b) aby były związane z dostępnością urzędów i stanowisk dla wszystkich, w warunkach autentycznej równości szans. Projekt dotyczy także problemu różnic warunków społeczno – gospodarczych, w jakich dochodzi do wytworzenia, albo: (1) tzw. „biurokracji merytorycznej”, albo (2) „biurokracji kastowej”, tzn. dlaczego tylko niektóre systemy społeczno-gospodarcze okazują się zdolne do wytworzenia modelu „biurokracji merytorycznej”? Głównymi specjalnościami uczestników projektu są prawo urzędnicze, zarządzanie zasobami ludzkimi, psychologia władzy, politologia, socjologia polityki.[19]

Autorem piątego projektu jest dr Rafał Stasikowski. Projekt powstał na kanwie ustawy Prawo energetyczne z dnia 20 kwietnia 1997[20]. Jego tematem projektu jest zagadnienie uwolnienia cen energii elektrycznej dla odbiorców indywidualnych. Wymieniona kwestia stanowi problem polityczny, ekonomiczny i ogólnospołeczny od przynajmniej kilku lat. W ramach tego tematu należałoby zbadać podstawy prawne determinujące ta decyzją oraz jej skutkami dla indywidualnych odbiorców oraz dla całej gospodarki i uzyskać odpowiedź na pytanie, dlaczego od dnia 1 stycznia 2013 roku zostaną uwolnione ceny energii.[21]

Odniesienie teoretyczne projektu dotyczy teorii monopolu naturalnego. Jest to model ekonomicznego charakteryzującego rynek, który zakłada, że na rynku występuje tylko jedno przedsiębiorstwo, które może wytwarzać dane dobro, w tym przypadku energię, taniej oraz efektywniej niż inne konkurencyjne przedsiębiorstwa. Często jest to związane z korzyściami skali, ponieważ wraz ze wzrostem produkcji spada koszt jednostkowy wytworzenia danego dobra.[22]

Koordynatorem ostatniego z wymienionych projektów jest prof. ndzw. dr hab. Jerzy Paśnik. Główne specjalności uczestników projektu to prawo i ekonomia.

Po uchwaleniu projektów badawczych omówiono zasady realizacji metod badawczych stowarzyszenia w odniesieniu do poszczególnych projektów. Zgodnie z nimi plan czynności badawczych powinien się składać z 8 faz. Należą do nich po kolei: (1) określenie pola badawczego, (2) kwerenda, (3) sformułowanie hipotez roboczych, (4) rekonstrukcja powiązań pomiędzy regułami formalnymi, (5) rekonstrukcja powiązań pomiędzy regułami formalnymi i regułami niesformalizowanymi, (6) weryfikacja hipotez roboczych, (7) ocena charakteru presji na formalizację reguły działania, (8) prognozowanie i formułowanie zaleceń. Faza pierwsza dotyczy zorientowania przedsięwzięcia (projektu) badawczego wokół jakiejś instytucji formalnej (tu: prawnej) lub nieformalnej, ewentualnie funkcjonalnie powiązanej grupy instytucji. Kwerenda to typowe czynności badawcze, polegające na zagregowaniu dostępnej wiedzy na temat wybranej instytucji. Etap trzeci polega na przyjęciu wstępnych założeń, zarówno w oparciu o informacje uzyskane w ramach kwerendy, jak i w oparciu o wiedzę profesjonalną uczestnika projektu, co do kategorii podmiotów, których dotyczy działanie wybranej – jako przedmiot badań – instytucji, co do kategorii wypłat (korzyści), jakie mogą podmioty te osiągnąć w związku z działaniem przedmiotowej instytucji, co do kategorii kosztów (obciążeń, dolegliwości), jakie wiążą się z przedmiotową instytucją dla poszczególnych podmiotów oraz co do celów działania, jakie poszczególne podmioty mogą formułować w związku z przedmiotową instytucją. Rekonstrukcja powiązań pomiędzy regułami formalnymi i regułami niesformalizowanymi dotyczy określenia – biorąc za punkt wyjścia przyjęte założenia co do kategorii podmiotów, wypłat, kosztów i celów – sposobów dojścia, przez poszczególne podmioty, do poszczególnych wypłat/celów działania, ewentualnie uchylenia się od kosztów i/lub zablokowanie innemu podmiotowi osiągnięcia jego celów działania, wyłącznie w oparciu o analizę reguł sformalizowanych (prawa). Weryfikacja hipotez roboczych ma na celu weryfikację wstępnych założeń co do kategorii podmiotów, których dotyczy działanie wybranej – jako przedmiot badań – instytucji, co do kategorii wypłat (korzyści), jakie mogą podmioty te osiągnąć w związku z działaniem przedmiotowej instytucji, co do kategorii kosztów (obciążeń, dolegliwości), jakie wiążą się z przedmiotową instytucją dla poszczególnych podmiotów oraz co do celów działania, jakie poszczególne podmioty mogą formułować w związku z przedmiotową instytucją. Faza siódma dotyczy sformułowania wniosków co do przesłanek sformalizowania reguł, jakie zostały zidentyfikowane w ramach poprzedzających czynności badawczych. Ostatni etap polega na porównaniu wyników poprzedzających czynności badawczych z dostępną wcześniej wiedzą na temat istoty przedmiotowej instytucji i charakteru jej oddziaływania.[23]

  1. Uwagi końcowe

Zjazd Założycielski Stowarzyszenia Badań nad Źródłami i Funkcjami Prawa „Fontes” zakończyły spotkania w celu ustalenia planów czynności i podziału pracy w ramach odpowiednich projektów badawczych. Następne zebranie stowarzyszenia odbędzie się w dniach 21-22.09.2013 roku.

Mark O’Connor z Boston College w debacie dotyczącej przyszłości uniwersytetów zaproponował wprowadzenie w programach studiów tzw. studiów przekrojowych, interdyscyplinarnych, łączących różne dziedziny humanistyki[24]. Zdaniem M. O’Connora, w tworzeniu współczesnych programów nauczania istotne jest nie tylko stwarzanie warunków do prezentacji swoich zainteresowań i badań, ale również ukazywanie złożoności i wielowymiarowości różnych problemów. Wydaje się, ze współczesny polski system szkolnictwa wyższego jeszcze nie jest w stanie sprostać temu postulatowi. Piszący te słowa, będący członkami stowarzyszenia „Fontes”, odnoszą wrażenie, że oddolne inicjatywy, polegające na tworzeniu przez ludzi nauki stowarzyszeń czy fundacji skutecznie wypełniają lukę w przestrzeni badawczej a poprzez stosowane metody badań naukowych przyczyniają się do  pełniejszego „czytania” świata[25]. Ponadto wydaje się, że główną misją uczonego jest w dzisiejszych czasach dzielenie się wiedzą[26] z jak największymi grupami ludzi, przy jednoczesnym trzymaniu wysokiego standardu pracy naukowej[27].

Last but not least warto przypomnieć, iż w centrum nowoczesnego myślenia oraz naukowopoznawczej oceny badanych zjawisk powinno zostać postawione pytanie: „Jak żyć, by moje życie było szczęśliwe?” Ponadto istotnym okazuje się pytanie dotyczące samej istoty człowieczeństwa, mianowicie: jak kształtować ambicje i potencjał twórczy, aby stać się wirtuozem?.

[1] K. Robinson, Oblicza umysłu. Ucząc się kreatywności, Kraków 2010, s. 123.

[2] Szerzej zob.: P. Chmielnicki, Metodyka badań nad źródłami powstawania prawa. Część I. Podstawy, w: „Przegląd Prawa Publicznego”, 3/2012, s. 93.

[3] Statut Stowarzyszenia Badań nad Źródłami i Funkcjami Prawa. Załącznik do protokołu z Zebrania Założycielskiego Stowarzyszenia Badań nad Źródłami i Funkcjami Prawa, dnia 16 czerwca 2012 r., par. 1-2.

[4] Statut…, par. 2.

[5] P. Chmielnicki, Koncepcja utworzenia i funkcjonowania stowarzyszenia „Stowarzyszenie Badań nad Źródłami i Funkcjami Prawa”, s. 1-3.

[6] P. Chmielnicki, Metodyka badań nad źródłami powstawania prawa, s. 8-10.

[7] Dz. U. z 2011 r. Nr 122, poz. 696 ze zm.

[8] P. Chmielnicki, Propozycje pierwszych projektów badawczych “Stowarzyszenia Badań nad Źródłami i Funkcjami Prawa”, s. 2.

[9] zob. M. J. Roberts, Economics and the Allocation of Resources to Improve Health, w: G.J. Agich, Ch. E. Begley “Price of Health”, D. Reidel Publ. Co. 1986.

[10] Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112 ze zm.

[11] zob. J. E. Stiglitz, Ekonomia sektora publicznego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004, s. 184-220.

[12] Propozycje…, s. 2-3.

[13] Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1377.

[14] Propozycje…, s. 3-4.

[15] zob. G. Sobiech-Grabka, Współczesne szkoły myślenia ekonomicznego w makroekonomii, (red.) E. Skawińska, Makroekonomia. Teoretyczne i praktyczne aspekty gospodarki rynkowej, Wydawnictwo PWE, Warszawa 2010, s. 43.

[16] Dz. U. z 2008 r. Nr 227, poz. 1505 ze zm.

[17] Dz. U. z 2008 r. Nr 223, poz. 1458 ze zm.

[18] Propozycje…, s. 4.

[19] zob. Fritz M. Marx, The Administrative State: an Introduction to Bureaucracy, Univ. Of Chicago Press 1957.

[20] Dz. U. 1997 Nr 54 poz. 348.

[21] Propozycje…, s. 5.

[22] zob. B. Borkowska, Regulacja monopolu naturalnego w teorii i praktyce, Wydawnictwo UE we Wrocławiu, Wrocław 2009.

[23] P. Chmielnicki, Metodyka badań nad źródłami powstawania prawa, s. 11-13.

[24] K. Ołdakowski, Przyszłość uniwersytetu „Przegląd Powszechny z 2001 nr 10,

http://www.opoka.org.pl/biblioteka/Z/ZS/pp201010_uniwersytet.html, 26.11.2012.

[25] Tamże.

[26] Na kwestie „dzielenia się wiedzą” zwracają uwagę członkowie ruchu otwartej nauki w Polsce. Zgodnie z ich spostrzeżeniami: „Dostęp do wyników badań naukowych i publikacji jest kluczowym elementem wyrównywania szans na udział w społeczeństwie wiedzy, w skali zarówno narodowej jak i globalnej. Pierwszym krokiem była publikacja elektronicznych wersji czasopism przez największe wydawnictwa naukowe” – źródło: Informacje o ruchu otwartej nauki w Polsce i na świecie, www.otwartanauka.pl, 26.11.2012.

[27] J. Staniszkis, W. Lewandowska, Milczenie elit, „Niedziela” – wydanie ogólnopolskie,  10/2011 z 06.03.2011 r., s. 34-35, artykuł dostępny także pod adresem internetowym: http://www.opoka.org.pl/biblioteka/Z/ZE/niedziela201110-milczenie.html, 26.11.2012.

I zjazd Łódź- Protokół ze zjazdu założycielskiego